Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động, Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực từ tháng 3/2026 được xem là một tín hiệu mạnh mẽ khẳng định cam kết cải thiện môi trường kinh doanh. Thay thế cho Luật Đầu tư 2020, văn bản pháp lý mới này không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật, mà còn thể hiện tư duy quản lý hiện đại, hướng tới việc đơn giản hóa tối đa các rào cản hành chính cho nhà đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế cần có cái nhìn thấu đáo về những thay đổi trọng yếu để tối ưu hóa lộ trình đầu tư tại thị trường Việt Nam.
Mục lục
Tinh giản danh mục ngành nghề: Cởi trói tư duy “Tiền kiểm”
Một trong những cải cách mang tính đột phá nhất của Luật Đầu tư 2025 chính là việc rà soát và bãi bỏ 38 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW, Chính phủ đã kiên quyết loại bỏ các điều kiện không còn phù hợp hoặc đã có các tiêu chuẩn kỹ thuật thay thế đủ mạnh để kiểm soát. Sự thay đổi này giúp tách biệt rõ ràng giữa “Điều kiện kinh doanh” (vốn thuộc về quyền gia nhập thị trường) và các “Quy chuẩn kỹ thuật” về chất lượng sản phẩm. Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhật Bản vốn luôn ưu tiên sự minh bạch, việc thu hẹp danh mục này giúp giảm thiểu đáng kể chi phí tuân thủ và loại bỏ tình trạng “giấy phép con” chồng chéo gây phiền hà trong quá trình vận hành dự án.
Sự linh hoạt trong trình tự thành lập tổ chức kinh tế
Nếu như trước đây, Luật Đầu tư 2020 tạo ra một “điểm nghẽn” về mặt trình tự khi yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) trước khi thành lập pháp nhân, thì Luật Đầu tư 2025 đã hóa giải nút thắt này. Tại Khoản 2 Điều 19, Luật mới cho phép nhà đầu tư được quyền lựa chọn thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp IRC. Điều này mang lại sự chủ động rất lớn cho doanh nghiệp trong việc chuẩn bị hạ tầng, tuyển dụng nhân sự và ký kết các hợp đồng dân sự tiền đề dưới danh nghĩa pháp nhân chính thức tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự linh hoạt này cũng đòi hỏi một sự tính toán kỹ lưỡng về mặt cấu trúc vốn và lộ trình triển khai để đảm bảo sự đồng bộ giữa hồ sơ đăng ký kinh doanh và hồ sơ dự án đầu tư.
Phân cấp thẩm quyền: Đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án
Để khắc phục tình trạng chậm trễ trong việc phê duyệt do phải chờ đợi ý kiến từ nhiều cơ quan trung ương, Luật Đầu tư 2025 đã thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư. Thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh hiện đã được mở rộng đáng kể đối với các dự án phát triển nhà ở, khu vực nội đô và các dự án gắn với hạ tầng biển. Đặc biệt, các Ban Quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế nay đã có quyền quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án trong phạm vi quản lý, miễn là phù hợp với quy hoạch đã phê duyệt. Cơ chế này không chỉ giúp giảm bớt áp lực hành chính ở cấp trung ương mà còn cho phép các địa phương chủ động hơn trong việc thu hút dòng vốn FDI phù hợp với định hướng phát triển vùng.
Bảo chứng an toàn thông qua quy định chuyển tiếp minh bạch
Một hệ thống pháp luật ổn định và có tính kế thừa là yếu tố then chốt để giữ chân nhà đầu tư lâu dài. Luật Đầu tư 2025 đã thể hiện rõ sự nhất quán thông qua các quy định chuyển tiếp chặt chẽ. Theo đó, tất cả các dự án đã được cấp phép hoặc đã trúng đấu giá đất trước ngày luật có hiệu lực đều được bảo lưu quyền lợi và tiếp tục triển khai theo các văn bản đã cấp. Đối với các ngành nghề vừa được bãi bỏ điều kiện kinh doanh, các chứng chỉ hay giấy xác nhận cũ vẫn có giá trị đến hết thời hạn ghi trên văn bản. Điều này tạo ra một “vùng đệm” an toàn, giúp doanh nghiệp yên tâm vận hành mà không lo lắng về các xáo trộn pháp lý đột ngột khi luật mới đi vào thực tiễn.
Tầm nhìn từ chuyên gia tư vấn ONE-VALUE
Việc cập nhật và thực thi Luật Đầu tư 2025 đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc không chỉ về văn bản luật mà còn cả các nghị định hướng dẫn chi tiết sẽ được ban hành trong thời gian tới. Tại ONE-VALUE, chúng tôi tin rằng những thay đổi này chính là cơ hội vàng để các doanh nghiệp nước ngoài tái cấu trúc hoạt động đầu tư tại Việt Nam một cách hiệu quả hơn. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn chiến lược và M&A, ONE-VALUE cam kết đồng hành cùng nhà đầu tư trong việc phân tích tác động pháp lý, tối ưu hóa quy trình thủ tục và xây dựng lộ trình thâm nhập thị trường bền vững nhất dưới khung pháp lý mới.
