Gần 100 doanh nghiệp Nhật Bản đã có mặt tại Hà Nội ngày 9/7 để tham dự “HDBank Japan Desk Business Seminar 2026”, sự kiện do HDBank và ONE-VALUE phối hợp tổ chức với sự tham gia của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC). Xuyên suốt chương trình, hai chủ đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất là sự dịch chuyển của môi trường kinh doanh Việt Nam theo hướng minh bạch hóa, và cách tuyển đúng – giữ được nhân sự Việt Nam trong bối cảnh nguồn cung lao động “biết tiếng Nhật” không còn là lợi thế đủ lớn.
Phần đầu chương trình dành cho các nội dung mang tính nền tảng: đại diện JBIC Hà Nội cập nhật các chính sách, công cụ hỗ trợ tài chính và pháp lý mà doanh nghiệp nhỏ và vừa Nhật Bản có thể tiếp cận khi đầu tư ra nước ngoài. Ngay sau đó, ông Uzaki Yutaka – đại diện Bộ phận FDI của HDBank – trình bày diễn biến kinh tế Việt Nam gần đây cùng dự báo tỷ giá, lãi suất, hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến bài toán chi phí vốn của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Phần được chờ đợi nhiều nhất do bà Phi Hoa, CEO ONE-VALUE trình bày, với 2 hai nội dung liên quan đến sự thay đổi cấu trúc kinh tế Việt Nam và chiến lược nhân sự cho doanh nghiệp Nhật Bản.
Mục lục
Cuộc “thanh lọc” của kinh tế phi chính thức
Theo phân tích của bà Phi Hoa, khu vực kinh tế phi chính thức tại Việt Nam – gồm chợ truyền thống, hộ kinh doanh chưa đăng ký, sản xuất nhỏ lẻ tại gia và hàng hóa nhập khẩu không chính ngạch – từng chiếm tỷ trọng lớn bất thường, ước tính khoảng 25% GDP, với khoảng 21 triệu lao động phi chính thức tính đến năm 2023, tương đương 55% lực lượng lao động phi nông nghiệp.
Bà cho rằng giai đoạn 2024-2026 là thời điểm mô hình này bắt đầu bị thu hẹp đáng kể, dưới tác động của chính sách chống tham nhũng và cải cách hành chính được thúc đẩy dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm, trong khi kinh tế vĩ mô vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định: GDP năm 2024 tăng 8,02%, quy mô GDP danh nghĩa đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 5.026 USD.
Với doanh nghiệp nước ngoài, sự dịch chuyển này mang hai mặt: rủi ro tuân thủ cho những doanh nghiệp chưa kịp điều chỉnh theo khung pháp lý mới, nhưng đồng thời là cơ hội gia tăng thị phần cho các doanh nghiệp hoạt động minh bạch, khi những đối thủ cạnh tranh bằng chi phí phi chính thức dần bị loại khỏi cuộc chơi. Bà Phi Hoa cũng đề cập M&A như một chiến lược đáng cân nhắc để doanh nghiệp Nhật Bản rút ngắn thời gian gia nhập thị trường và tiếp cận ngay tệp khách hàng sẵn có, trong bối cảnh tổng giá trị M&A tại Việt Nam năm 2025 đạt 8,7 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước dù số lượng thương vụ giảm – cho thấy dòng vốn đang tập trung vào các thương vụ quy mô lớn hơn. Sản xuất – công nghiệp, bất động sản, năng lượng sạch, tiêu dùng – bán lẻ và y tế được đánh giá là các lĩnh vực M&A tiềm năng cho giai đoạn từ 2026.
Tuyển đúng người Việt Nam: tiếng Nhật chỉ là điều kiện cần
Ở phần trình bày thứ hai, bà Phi Hoa chỉ ra một điểm nghẽn phổ biến trong tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam: việc coi năng lực tiếng Nhật là tiêu chí tuyển dụng hàng đầu thường dẫn đến khoảng cách giữa kỳ vọng của doanh nghiệp và năng lực thực tế của nhân sự sau khi nhận việc.
Bà đề xuất ba việc doanh nghiệp cần làm: xác định rõ mô tả công việc và tiêu chuẩn đánh giá trước khi tuyển thay vì lấy ngôn ngữ làm thước đo chính; chủ động đào tạo tư duy làm việc theo phong cách Nhật Bản – gồm thói quen báo cáo, liên lạc, trao đổi, ý thức thời hạn và tinh thần chủ động – ngay sau khi tuyển; và thiết kế phỏng vấn để đánh giá tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, thay vì chỉ kiểm tra khả năng ngôn ngữ. Về giữ chân nhân sự, bà cho rằng doanh nghiệp cần đồng thời giải quyết bốn bài toán: minh bạch hóa lộ trình tăng lương, xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng, tạo cơ hội đào tạo – phát triển kỹ năng, và điều chỉnh cách tổ chức công việc cho phù hợp với văn hóa lao động Việt Nam.
Nhiều doanh nghiệp chủ động kết nối sau phần trình bày
Kết thúc hai bài trình bày, bà Phi Hoa nhận được sự quan tâm rõ rệt từ người tham dự: nhiều doanh nghiệp đã đến gặp trực tiếp và trao đổi danh thiếp để tìm hiểu thêm khả năng hợp tác, một tín hiệu cho thấy các vấn đề về cải cách thể chế, chiến lược M&A và bài toán nhân sự đang là mối bận tâm thực tế, không chỉ mang tính lý thuyết, của cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.
Bà Phi Hoa là người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản hơn 15 năm, từng công tác tại Deloitte Tohmatsu Consulting trước khi sáng lập ONE-VALUE năm 2018. Năm 2023, bà được vinh danh trong số 50 gương mặt trẻ tiêu biểu nhân kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nhật Bản. Chương trình khép lại bằng phần networking, nơi các doanh nghiệp tham dự trao đổi trực tiếp với đại diện HDBank, JBIC và ONE-VALUE.
ONE-VALUE là công ty tư vấn đầu tư, M&A và nhân sự chuyên về thị trường Việt Nam – Nhật Bản, có văn phòng tại Tokyo, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
